Die eerste sleutel was dankbaarheid: om die geleentheid as ’n geskenk te ontvang, sodat die “ek” nie kan maak asof hy die geleentheid self voortgebring het nie. Hierdie tweede artikel aanvaar dit as vertrekpunt. ’n Mens kan reeds weet dat die werk aan jou gegee is, en tog weier om dit te doen wanneer dit in ’n vorm kom wat jy nie verwag het nie. Jy wou ‘n roeping hê. Jy wou net nie hierdie roeping of hierdie uur van die roeping hê nie.

Beskikbaarheid is die verskil tussen om in teorie ’n roeping te hê en om in werklikheid tot God se beskikking te wees. Dit is die ou antwoord: “Hier is ek” – nadat die geskenk in erkenning ontvang word, maar wanneer die volgende opdrag ongemaklik is.

‘n Roeping wat nie net op papier is nie

Die meeste Christene verontagsaam of verloor nie hulle roeping omdat hulle ontken dat God hulle ook tot iets roep nie. Hulle verontagsaam of verloor dit omdat hulle vir hulleself die reg voorbehou om die opdrag te redigeer.

Hulle sal gaan, solank die pad duidelik is. Hulle sal dien, solank die mense redelik is. Hulle sal gehoorsaam, solank gehoorsaamheid steeds lyk soos die prentjie waarop hulle verlief geraak het.

Daardie voorbehoude reg is die opgeblase “ek” in werksklere. Dit is nie altyd luidrugtig nie. Dit kan selfs verantwoordelik klink: “Ek moet die opdrag gehoorsaam. Ek kan nie onderbreek word nie. Dit is nie waarvoor ek geroep is nie.”

Maar aan die basis daarvan lê daar soms ‘n eiesinnige aanspraak: die roeping / opdrag moet my as persoon bevestig.

Die Skrif is nogal ondiplomaties duidelik hieroor. God stuur Moses terug na die volk wat hom reeds verwerp het. Hy stuur Jona na mense teenoor wie Jona ’n morele argument én ’n harde hart het. Hy stuur Ananias na die huis van ’n vervolger van die gelowiges (Hand. 9:10-18). Hy neem Filippus uit ’n besige, vrugbare plek na ’n woestynpad – ter wille van een Ethiopiër  in ’n wa (Hand. 8:26-40).

Geen een van hierdie opdragte was ontwerp om iemand se persoonlike beeld of reputasie te bou nie.

As roeping net ’n gevoel was, sou beskikbaarheid opsioneel wees. Maar roeping in die Bybel is ’n opdrag. En ’n opdrag onderbreek jou eie planne.

“Hier is ek” is nie ’n persoonlikheidstipe nie

Sommige mense is van nature oop, bereidwillig en behulpsaam. Dit is nog nie beskikbaarheid nie. ’n Oop mens kan steeds vir God onbeskikbaar wees terwyl hy vir amper elke menslike versoek beskikbaar is. ’n Meer terughoudende mens kan diep beskikbaar wees: stadig om te praat, maar vinnig om te gaan wanneer die Here se opdrag kom.

Die belangrike sin is nie “Ek help graag” nie, dit is: “Hier is ek.”

Abraham sê dit op die berg sowel as op die pad van belofte Eks. 22). Samuel sê dit as ’n seun wat nog geen loopbaan het nie (1 Sam. 3:4-10). Jesaja sê dit ná die kool sy lippe raak, nie ná ’n beplanningsvergadering nie (Jes. 6:6-8). Maria sê: “Laat dit met my gaan volgens u woord,” met een eerlike vraag en sonder enige beheer oor wat daarna gaan gebeur (Luk. 1:38).

Let op wat hierdie antwoorde nié bevat nie. Dit verduidelik nie waarom hierdie persone buitengewoon gekwalifiseerd is nie. Dit stel nie voorwaardes nie – inteendeel, die Here se toorn ontvlam teenoor Moses wanneer hy allerhande verskonings opper. Dit behels ook nie dat die geroepene se verhaal vleiend moet wees nie.

Dit plaas ’n werklike mens tot God se beskikking.

Getsemane is dieselfde antwoord, maar teen die hoogste moontlike koste. Jesus het ’n wil. “As dit moontlik is, laat hierdie beker by My verbygaan.” Maar Hy gebruik Sy wil nie as ’n veto nie. “Nie my wil nie, maar u wil.” (Matt. 26:39).

’n Ineenstorting het geen wil oor om aan te bied nie. Trots wil nie sy wil aanbied nie. Beskikbaarheid is ’n sterk wil wat neergelê en ondergeskik aan God se opdrag gestel word.

Kom ons kyk na vier toetse om ’n valse roeping te ontbloot

1. Kan jy onderbreek word?

’n Nuttige toets is onderbreekbaarheid.

Kyk na ’n gewone week, nie na jou missiestelling nie. Kan ’n mens, ’n kind, ’n onverwagte verantwoordelikheid of ’n klein herstelwerk jou planne onderbreek sonder dat jy dit ervaar as ’n aanval op jou lewensdoel?

Jesus word meer as een keer op die pad gestop. Hy beskou egter nie elke onderbreking as die wil van God nie. Hy onttrek Hom om te bid en weier sekere versoeke, maar Hy is nie so vasgevang in Sy eie tydskedule dat mense en hulle nood struikelblokke vir “die werklike werk” word nie.

Jesus se beskikbaarheid word baie mooi ten toon gestel in Lukas 18:15-17. Die dissipels ag die kindertjies wat na Jesus wil kom as ‘n lastige onderbreking van die “belangrike werk” wat Jesus moet doen – Jesus sê: “laat die kindertjies na my toe kom”.

Dikwels ís die onderbreking die werk.

2. Kan jy ongebruikte tyd verdra terwyl jy geduldig op die Here wag?

Die messiaanse “ek” kan nie “verspilde tyd” verdra nie. Stilte voel soos die dood, omdat identiteit aan prestasie en my pogings vasgebind is.

Maar die ware Messias het jare in Nasaret deurgebring wat die Heilige Gees nie eers die moeite werd ag om in besonderhede in die Bybel te vertel nie.

Samuel het vir Eli gehelp voordat hy ’n openbare rol gehad het.

Beskikbaarheid beteken ook dat jy bereid is om te wag en die klein dingetjies te doen sonder om vir ’n krisis te hoop of groot taak te wag sodat jy weer nodig kan voel.

3. Kan jy van rigting verander?

Paulus wou na Asië gaan, maar die Heilige Gees het hom verhinder (Hand. 16:6-7).

Die mens wat nie van koers kan verander sonder om dit as verraad of lastig te beskou nie, het sy plan oor hoe om die opdrag uit te voer, tot sy opdrag verhef.

Geslote deure en teenstand is nie altyd vervolging nie. Soms is dit genade. Soms is dit eenvoudig die volgende opdrag.

4. Kan jy “nee” sê?

Jesus is beskikbaar vir die Vader en daarom onbeskikbaar vir Herodes se vermaak (Luk. 23:8-9), Satan se kortpaaie (Matt. 4) en ook Petrus se goedbedoelde plan om Hom van die kruis te spaar (Matt. 16:15-23).

’n Mens wat nooit “nee” sê nie, is nie noodwendig beskikbaar nie. Hy is te koop. Om mense te probeer behaag, is nie die teenoorgestelde van trots nie; dit is dikwels trots wat ’n gehoor nodig het.

Wat die opgeblase “ek” met ’n werklike amp doen

Gee vir ’n trotse mens ’n werklike taak en hy sal gou begin voel dat die taak hom nodig het. Hy sukkel om te delegeer en neem aanstoot aan bekwame kollegas wat goed presteer.

Die trotse mens wat onder opdrag optree, loop ook die risiko dat iemand se meningsverskil met hom as ontrouheid teenoor God geprojekteer word. Hy kan ook nie ontspan, met vakansie gaan en onbereikbaar wees nie, want die wêreld mag dalk net ontdek dat dit sonder hom kan voortgaan.

Hierdie messiaans kompleks het nie ’n stadion nodig nie; net ’n kantoor of amp en ’n mens wat homself en sy motiewe nie gereeld ondersoek nie, is opsigself vrugbare grond vir só kompleks.

Beskikbaarheid besef dat die amp groter is as die persoon wat dit beklee.

Moses leer dit op die harde manier wanneer Jetro vir hom sê dat die werk vir hom alleen te swaar en te veel is (Eks. 18:13-27). Die antwoord is nie: “Ek moet harder werk sodat my roeping sigbaar bly” nie. Die antwoord is: deel die las.

Johannes die Doper, wat inderdaad ’n unieke rol gehad het, sê die sin wat elke beskikbare mens moet leer: “Hy moet meer word, maar ek minder.” (Joh. 3:30).

Minder word is nie selfhaat nie. Dit is om ruimte te maak.

Frankl, ná die aanpassing

Frankl het gesien hoe vele vryhede van die lewe van ’n mens weggeneem kan word en tog is mens nie daarmee klaar met die lewe nie. Die lewe, het hy gesê, is nie eerstens ’n winkel waaruit ons items tot bevrediging gaan haal nie. Die lewe vra die vrae. Ons moet antwoord.

Ons ingesteldheid bly ons s’n, selfs wanneer ons nie meer die uitkoms kan beheer nie.

Hou daardie gedagte vas, maar verander wie die vrae vra. Die Christen antwoord nie aan ’n stomme heelal of noodlot nie. Ons antwoord ’n Here wat reeds deur Sy eie lewe die nodige moes doen.

Die vraag wat nou voor jou lê – hierdie persoon, hierdie verantwoordelikheid, hierdie verlies, hierdie teenstand – kan dalk die vorm wees waarin die roeping vandag na jou toe kom.Jy hoef dit nie te geniet voordat dit die vraag kan wees nie.

Frankl het ook gewaarsku dat ’n mens nie heeltyd na binne moet kyk om betekenis te probeer vind nie. Betekenis kom wanneer ’n mens homself gee aan ’n taak, ’n persoon of ’n waardige ingesteldheid teenoor lyding en beproewing.

Beskikbaarheid is daardie beweging na buite; die Christen hou op vra waarom hierdie uur moes kom.  Jy vra: Wat vra die Here in hierdie uur van my?

Die aanpassing is belangrik: jy is nie vry om enige passievolle projek met “betekenis” te vul en dit dan godsdienstig te verklaar nie.

Die Koning wys die taak aan. Jy meld aan vir diens.

Die laaste vryheid is dus nie ’n geslote kamer waarin die ego steeds onoorwonne bly nie.

Dit is die vryheid om ja te sê wanneer jy nie meer die omstandighede rondom jou kan reël nie.

Die Stoïsyne, ná die aanpassing

Epiktetus het sy studente geleer dat hulle akteurs is. Iemand anders het die toneelstuk geskryf. As jy aangewys is om ’n bedelaar speel, speel selfs daardie rol goed. Jou plig is wat by jou posisie pas, nie wat jou begeerte na ’n beter rol bevredig nie.

Marcus Aurelius het oor die byekorf geskryf: wat nie die swerm help nie, help ook nie die by nie. Dit is goeie raad vir die mens wat slegs bereid is om ’n opdrag te gehoorsaam  wat sy ego streel.

Voer net die opdrag uit. Vandag se taak mag kleiner wees as gister se groot droom van jou lewe en hou die volgende twee dinge in gedagte:

Eerstens: die Een wat die taak toewys, is nie die noodlot nie. Jy kan met Hom praat. Hy kan jou ook stop. Wees beskikbaar, bid en gaan dan.

Tweedens: jou posisie staan nie bo beoordeling nie. “Doen jou deel” mag nie ’n misbruik van mense goedpraat nie. Die eerste verantwoordelikheid is steeds dié van skepsel en naaste onder Christus.

As jou amp vereis dat jy mense as blote hulpmiddels tot ‘n groter doel behandel, is beskikbaarheid aan daardie opdrag ongehoorsaamheid.

Epiktetus het die heersende vermoë van die mens beskerm. Die Skrif beskerm ook die naaste. Op hierdie manier bly die Stoïsynse pligsetiek nuttig – dit vernietig die fantasie dat jy eers geïnspireerd moet voel voordat jy getrou kan wees, maar op sy eie kan dit jou nie leer om lief te hê nie.

Volg Christus en jy sal nie ’n man sien wat besig is om sy beeld of reputasie te beskerm nie:

Hy eet saam met mense wat Sy reputasie kan beskadig.

Hy laat toe dat ’n desperate vrou Hom in ’n skare aanraak.

Hy vra ’n Samaritaanse vrou vir water.

Hy maak ontbyt vir mans wat van Hom af weggevlug het.

Maar Hy stap ook weg van dorpe.

Hy weier om met geweld koning gemaak te word

En Hy draai doelbewus na Jerusalem wanneer Sy vriende ’n veiliger plan wil hê.

Beskikbaarheid aan die Vader bring dus sowel die waskom as die moeilike pad voort.

Dit is nie bloot vriendelikheid nie.

Dit is om jouself geheel en al aan God toe te vertrou.

In Johannes 4:34 se Jesus: “My voedsel is om die wil te doen van Hom wat My gestuur het en om Sy werk te voltooi.” 

Daardie soort honger keer dat ’n roeping in ’n privaat koninkryk verander.

Die werk voed Hom.

Die werk bestaan nie om Sy naam te voed nie – dit bestaan om die Vader te verheerlik. Dit is die Vader wat die Seun ophef. Die Seun hef Homself nie op nie.

Só bly die heel-mens gesentreerd – Christus is Koning – ‘n dissipel van Jesus is daarom ook nie ‘n onbetaalde ekstra in  eie lewensverhaal nie. Hy is ’n mens wie se tyd deur die Koning opgeëis kan word.

Valse vorme van beskikbaarheid

Besige onbeskikbaarheid:
Die dagboek is vol van “die Here se werk”, maar niemand wat saam met jou leef, kan jou bereik nie.

Selektiewe beskikbaarheid:
Jy is beskikbaar vir die indrukwekkende opdrag, maar afwesig van die beloftes wat jy reeds gemaak het – aan jou huweliksmaat, jou gesin of vriende.

Gewonde onbeskikbaarheid:
Jy is misbruik en het in die proses seergekry, en daarom mag niemand nou enigiets van jou vra nie. Die wond is werklik, maar die gevolgtrekking is steeds ’n vorm van selfheerskappy. Genesing, wanneer dit kom, bring jou terug na die moontlikheid om weer gestuur te word – met wyser grense, nie met ’n permanente vrystelling nie.

Heldhaftige beskikbaarheid:
Jy sê in die openbaar “ja” sodat almal kan sien hoeveel jy opoffer. Maar dan is jou ja nie meer vir God nie. Dit is teater waarin jy jou rol wil verhoog.

Om die tweede sleutel te gebruik

Begin die dag, ná dankbaarheid, met een eenvoudige onderneming teenoor die Here Jesus: “Hier is ek, Here, stuur my.”

Gebruik wat jy reeds ontvang het.

Kyk dan na wat reeds aan jou toevertrou is – mense, take, liggame, onafgehandelde gehoorsaamheid – voordat jy hunker na die droom van ’n groter verhoog.

Wanneer jy kwaad word oor ’n onderbreking, vra ’n priesterlike vraag, nie ’n koninklike vraag nie: “Is dit myne?” As dit joune is, doen dit sonder om erkenning daarvoor te soek. As dit nie joune is nie, is ’n rustige “nee” ook gehoorsaamheid.

Wanneer jy voel dat jy nie gebruik word nie, moenie dringendheid skep net om jouself beter te laat voel nie. Hou aan met die klein pligte. Nasaret was nie verspilde tyd nie.

Wanneer jy begin voel dat jy onvervangbaar of onmisbaar is, werk daaraan om minder in jou eie oë te word.  Delegeer meer werk aan ander en ondersteun hulle om hulle roeping ook na te kom. Laat ’n ander persoon bekwaam wees – in jou oë. Johannes die Doper bly ’n beter voorbeeld as die leier wat nie eens met vakansie kan gaan nie.

Wanneer ’n deur toegaan of teenstand toeneem, wag eers ’n oomblik voordat jy ’n hele teologiese verduideliking oor die geslote deur of teenstand begin formuleer.

Beskikbaarheid beteken ook dat jy vir ’n tyd lank nie weet nie.

Doen die volgende taak op jou tafel lê so goed as wat jy kan. Slapheid is nie nederigheid nie. Die beskikbare dienskneg bring steeds sy vaardigheid. Hy bring net nie ’n pryslys saam nie.

Die tweede van drie sleutels binne konteks

Dankbaarheid bring ‘n gewilligheid om te ontvang. Om te ontvang erken dat jy iets nie self voortgebring het nie.

Beskikbaarheid beteken jy gee iets van jouself prys wanneer jy, dit wat jy ontvang het, vrygewig met ander deel.

Verborge-wees, die derde sleutel, wat later behandel sal word, keer dat jy gehoorsaamheid aan jou opdrag, in ’n monument vir jouself wil verander.

Sonder hierdie tweede sleutel bly roeping bloot ’n verhaal wat jy oor jou eie lewe vertel.

Met hierdie tweede sleutel word roeping ’n lewe wat onderbreek kan word deur Hom wat jou geroep het.

“Hier is ek. Stuur my.”

Nie omdat jy die antwoord is nie. Maar omdat jy teenwoordig is, en Hy die Koning is.